مكمل خوراكي آهن

خونساز

ردة A

Tablet: 50 mg Fe2+

Capsule (Glycine sulfate): 100 mg Fe 2+

Drop: 125 mg/ml

Syrup: 200mg (41 mg Fe2+) /5ml

الف) درمان كمبود آهن

بزرگسالان: mg 200-100 آهن المنتال سه بار در روز ـ مقدار مصرف، برحسب نياز و تحمل بيمار، به تدريج تا 300 ميلي‌گرم چهار بار در روز افزايش مي‌يابد.

كودكان 12-2 سال- mg/kg 3 روزانه به‌صورت منقسم 4-3 بار در روز

كودكان 6 ماه تا 2 سال- تا mg/kg6 در روز به صورت منقسم (4-3 بار در روز).

بيماران مسن ممكن است دوز بالاتري نياز داشته باشند.

ب) پيشگيري از كم خوني ناشي از كمبود آهن

بزرگسالان: مقدار mg/day 300 از راه خوراكي مصرف مي‌شود.

كودكان- مقدار mg/kg/day5 در مقادير منقسم مصرف مي‌شود.

اثر خونسازي: سولفات فرو جايگزين آهن مي‌شود كه يك جزء اساسي در تشكيل هموگلوبين است.

جذب: در تمام طول دستگاه گوارش جذب مي‌شود، ولي جذب عمدة آن از دوازدهه و ابتداي ژوژنوم است. در افراد سالم تا حدود 10 درصد آهن و در بيماران مبتلا به كم¬خوني ناشي از كمبود آهن، تا 60 درصد آهن جذب مي‌شود. غذا ممكن است جذب اين دارو را 50-33 درصد كاهش دهد.

پخش: از طريق سلولهاي مخاطي دستگاه گوارش به داخل خون منتقل مي‌شود و در آنجا بلافاصله به يك پروتئين حامل (ترانسفرين) ‌پيوند مي‌يابد و براي شركت در ساختمان هموگلوبين به مغز استخوان برده مي‌شود. پيوند آهن به پروتئين بسيار زياد است.

متابوليسم: با تخريب هموگلوبين، آهن آزاد ولي ذخيره شده و دوباره توسط بدن استفاده مي‌شود.

دفع: افراد سالم در روز به ميزان كمي آهن از دست مي‌دهند. مردان و زنان يائسه حدود mg/day1 و زنان ديگر حدود mg/day5/1 آهن از دست مي‌دهند. از دست دادن آهن معمولاً از طريق ناخنها، مو، مدفوع و ادرار است. مقادير بسيار جزئي از طريق صفرا و تعريق از دست مي‌رود.

موارد منع مصرف: هموكروماتوز، هموسيدروز، كم¬خوني هموليتيك يا حساسيت مفرط شناخته شده نسبت به اجزاي اين فرآورده.

موارد احتياط فراوان: زخم گوارشي، آنتريت ناحيه‌اي، كوليت¬اولسروز يا هپاتيت (به دليل اثرات تحريكي آهن بر روي مخاط دستگاه گوارش).

موارد احتياط: مصرف طولاني مدت دارو.

سولفات¬فرو رنگ مدفوع را سياه مي‌كند و با آزمونهاي انجام شده براي تشخيص وجود خون در مدفوع تداخل مي‌كند. اين دارو ممكن است موجب به دست آمدن نتايج مثبت كاذب آزمون گواياك (Guaiac) و آزمون ارتوتولوئيدين شود، ولي معمولاً بر آزمون بنزيدين تأثيري نمي‌گذارد.

مقادير بيش ازحد آهن ممكن است برداشت تكنتيوم Tc99m‌ را كاهش دهد و بنابراين، با تصويربرداري از استخوان تداخل كند.

اسيد¬آسكوربيك (ويتامين C) جذب سولفات فرو را افزايش مي‌دهد.

داروهاي ضداسيد، كلسيترامين، عصارة لوزالمعده و ويتامين E جذب سولفات فرو را كاهش مي‌دهند (مصرف اين داروها بايد با فاصلة 2-1 ساعت از يكديگر صورت گيرد.)

در صورت مصرف همزمان با داكسي¬سايكلين، ممكن است جذب سولفات فرو دچار اختلال شود، حتي اگر زمان نوبت مصرف اين دو دارو از هم فاصله داشته باشد.

كلرامفنيكل پاسخ به درمان با آهن را به تأخير مي‌اندازد.

مصرف همزمان با تتراسيكلين، جذب هر دو دارو را مهار مي‌سازد. مصرف تتراسيكلين بايد سه ساعت بعد يا دو ساعت قبل از مصرف آهن باشد.

سولفات فرو جذب پني¬سيلامين را كاهش مي‌دهد. اين داروها بايد با فاصلة حداقل دو ساعت از يكديگر مصرف شوند.

فروس سولفات مي‌تواند جذب لوودوپا، متيل¬دوپا، لووتيروكسين، پني‌سيلين¬آمين و كينولونها را كم كند، بنابراين با حداقل 2 ساعت فاصله مصرف شود.

دستگاه گوارش: تهوع، استفراغ، بي‌اشتهايي، يبوست، تيره شدن رنگ مدفوع.

خون: هموسيدروز (با مصرف طولاني‌مدت).

ساير عوارض: فرآورده‌هاي مايع اين دارو ممكن است موجب تغييررنگ دندانها شود.

? توجه: نشانه‌هاي گوارشي با مصرف طولاني مدت اين دارو تشديد مي‌شوند

مسموميت و درمان

1- فرآورده‌هاي مايع اين دارو را مي‌توان با آب ميوه (ترجياً آب پرتقال، كه جذب آهن را افزايش مي‌دهد) يا آب مصرف كرد. از مصرف اين شكل دارو با شير يا داروهاي ضداسيد خودداري شود. داروهاي ضداسيد را بايد يك ساعت قبل يا دو ساعت بعد از فراوردة حاوي آهن مصرف كرد. براي جلوگيري از تغيير رنگ دندانها، اشكال مايع دارو توسط ني مصرف گردد.

2- از خرد كردن قرصها خودداري شود. اگر بيمار قادر به بلعيدن قرصها نيست، مصرف شكل مايع دارو براي وي ترجيح داده مي‌شود.

3- تحريكات گوارشي ناشي از مصرف دارو به مقدار عنصر آهن موجود در اين دارو بستگي دارد. مصرف دارو همراه با غذا ترجيح داده مي‌شود، ولي ممكن است ناراحتيهاي گوارشي آن را افزايش دهد.

4- غذا جذب دارو را حدود 50-33 درصد كاهش مي‌دهد.

5- اثر اين دارو بر روي عملكرد روده‌ها پيگيري شود.

6- اشكال خوراكي آهن مكمل ممكن است رنگ مدفوع را سياه كنند. اين حالت نشان دهندة مقدار آهن جذب نشده است و خطري ندارد، مگر آنكه علائم خونريزي گوارشي وجود داشته باشد.

7- مقدار هموگلوبين و تعداد رتيكولوسيتها طي درمان پيگيري گردد.

8- سميت شديد آهن در مصرف بيش از حد دارو بخصوص در كودكان ديده شده كه مي‌توان منجر به مرگ گردد.

9- در بيماراني كه داراي زخم معده، انتريت يا كوليت¬اولسراتيو هستند استفاده نشود.

10- در بيماراني كه تحت تزريق خون قرار مي‌گيرند استفاده نشود.

11- در نوزادان نارس تا زماني كه ذخيرة ويتامين E كامل نشده است استفاده نشود.

12- تجويز آهن بيش از 6 ماه جايگاهي ندارد مگر آنكه بيمار خونريزي يا منوراژي مداوم داشته باشد.